Tartışmada savunmaya geçmek, söyleneni anlamadan kendini açıklamaya veya karşı suçlamaya yönelmekle görülebilir. Bu tepkiyi fark etmek, suçu üstlenmek değildir.
Partneriniz bir konuda zorlandığını söylerken siz hemen neden öyle davrandığınızı anlatıyor olabilirsiniz. Birkaç cümle sonra konuşma ilk mesele yerine kimin daha çok hata yaptığına dönebilir. Kendinizi haksız anlaşılmış hissetmeniz mümkündür; fakat açıklamanızın karşı tarafı dinlemeye alan bırakıp bırakmadığını da inceleyebilirsiniz. Bu yazı, tartışma anındaki savunmacı tepkileri fark etmeye odaklanır. Her eleştiriyi doğru kabul etmeyi veya kendi sınırlarınızı bırakmayı önermez. Amaç bir kişiyi suçlamak değil, konuşmanın hangi noktada yön değiştirdiğini somutlaştırmaktır.
Savunmaya Geçmek Tartışmada Nasıl Görünür?
Savunmaya geçmek bazen açık bir karşı suçlamayla görünür: 'Sen de aynısını yapıyorsun.' Bazen daha uzun bir açıklamanın içinde, karşı tarafın söylediğini hiç ele almadan yalnız kendi gerekçenizi sıralamak şeklinde olabilir. Tek bir cümleyi her durumda sorunlu ilan etmek doğru değildir. Ne söylendiği kadar hangi sırayla, hangi bağlamda ve neyi karşılamak için söylendiği de önemlidir.
Örneğin partneriniz ortak bir planın kendisine haber verilmeden değiştiğini söylüyor. Siz 'Zaten sen hiçbir zaman uygun olmuyorsun' diye yanıtladığınızda ilk mesele geri planda kalabilir. Bu örnekte diğer kişinin planlama davranışında da sorunlar bulunabilir; fakat aynı anda bütün konuların açılması başlangıçtaki ihtiyacın anlaşılmasını güçleştirebilir. Şu anda hangi olayın konuşulduğunu ayırmak, başka sorunları yok saymak değildir.
Gottman Enstitüsü savunmacılığı, algılanan bir saldırıya karşı kendini koruma ve sorumluluğu karşı tarafa yöneltme biçimleri üzerinden ele alır. Bu açıklama, partnerinize tanı koymanız için kullanılmamalıdır. Kendi yanıtınızı fark ederken 'Bunu duyar duymaz neyi kanıtlamaya çalıştım?' diye düşünebilirsiniz. Bir davranışınızı incelemek, bütün kişiliğinizin savunmacı olduğu sonucuna varmayı gerektirmez.
Açıklama Yapmak İle Karşı Suçlama Nasıl Ayrılır?
Açıklama yapmak ilişki içinde gereklidir. Bir yanlış anlaşılmayı netleştirmek, önemli bir koşulu paylaşmak veya doğru olmayan bir iddiaya itiraz etmek mümkündür. Savunmacı örüntü açısından soru, açıklamanın karşı tarafın deneyimini tamamen silip silmediğidir. 'O gün çok yoğundum' cümlesi bir bilgi olabilir. Bu bilginin, verilen bir sözün tutulmadığını konuşmayı engellemek için kullanılıp kullanılmadığı ayrıca değerlendirilir.
Aynı örnekte 'Haber vermediğim doğru; o gün plan değişti ve sana söylemeyi unuttum' diyerek belirli davranışınızı kabul edebilirsiniz. Sonrasında kendi koşullarınızı anlatabilirsiniz. Bu, bütün tartışmanın tek sorumlusu olduğunuzu söylemek değildir. Bir olayda kendi payınız ile diğer kişinin payı ayrı olabilir. Sorumluluğu somut davranış düzeyinde tutmak, genel bir suçlu veya masum tartışmasına dönüşmesini önleyebilir.
Karşı taraf hakaret ediyor veya sizi bütünüyle değersizleştiren ifadeler kullanıyorsa buna sınır koyabilirsiniz. 'Bu konuyu konuşabilirim; fakat aşağılayıcı sözlerle konuşmaya devam etmek istemiyorum' gibi bir ifade kullanılabilir. Sınır koymakla her geri bildirimi saldırı saymak aynı şey değildir. Bunun ayrımını yapmak zor geliyorsa kendi örnekleriniz üzerinden profesyonel değerlendirme düşünülebilir. Güvenlik riski varsa öncelik güvenliktir.
Bedensel Ve Sözel İşaretler Nasıl Fark Edilir?
Tartışmada yanıt hazırlamaya ne zaman başladığınızı fark edebilirsiniz. Partneriniz cümlesini bitirmeden karşı örnekler mi topluyorsunuz, söylediklerinin yalnız yanlış olduğunu düşündüğünüz kısmını mı duyuyorsunuz? Bunlar her zaman bilinçli bir seçim gibi yaşanmayabilir. Sonradan belirli bir konuşmayı düşünmek, o anda fark edilmesi zor olan geçişi görmeye yardımcı olabilir. Amaç zihninizi sürekli kontrol altında tutmak değildir.
Sesinizin hızlanması, söz kesme isteği veya kaslarınızın gerilmesi gibi işaretler de dikkat çekebilir. Ancak bunlar savunmaya geçtiğinizi kanıtlayan bir test değildir; farklı duygular ve koşullarla ilişkili olabilir. 'Şu an çok gerildim ve yalnız kendimi açıklamaya odaklandım' diyebilmek, yaşadığınızı somutlaştırır. Bedensel belirtiler yoğun veya sağlık açısından kaygı vericiyse uygun tıbbi değerlendirme ayrıca gözetilmelidir.
Kullandığınız kelimelere de bakabilirsiniz. 'Ama sen', 'Zaten hep', 'Ben ne yapsam' gibi başlangıçlar bazı konuşmalarda kapsamı genişletebilir. Yalnız kelime avına çıkmak yeterli değildir. Bir cümlenin işlevi, konuşmada ne olduğuyla birlikte anlaşılır. Kendi ifadenizi sonradan daha belirli hale getirmeyi deneyebilirsiniz: Hangi olaydan söz ettim, hangi ihtiyacımı anlatmak istedim ve karşı tarafın söylediği hangi kısmı duymadım?
Dinlemeye Alan Açan Bir Yanıt Nasıl Kurulur?
Önce duyduğunuz şeyi kısaca özetlemek bir seçenek olabilir. 'Plan değiştiğinde haberin olmadığı için zorlandığını söylüyorsun; doğru mu anladım?' gibi bir soru, aynı meseleyi konuşup konuşmadığınızı görmeye yardımcı olabilir. Bu cümleye karşı tarafın hemen sakinleşeceği garanti edilemez. Ama sizin yanıt vermeden önce neyi anladığınızı görünür hale getirir. Anlamak ile bütün yorumlara katılmak farklıdır.
Katıldığınız belirli bir nokta varsa bunu açıkça söyleyebilirsiniz. 'Haber vermeyi unuttum' demek ile 'Her şey benim suçum' demek aynı değildir. Ardından kendi ihtiyacınızı ayrı bir cümleyle anlatabilirsiniz. Böylece kabul ettiğiniz davranış, hemen arkasından gelen bir karşı suçlamanın içinde kaybolmayabilir. Bu bir konuşma kalıbını ezberleme görevi değildir; hangi bilgiyi hangi sırayla vermek istediğinizi düşünmeye yardımcı bir örnektir.
Konu çok genişlediyse tek bir olaya dönmeyi önerebilirsiniz. 'Senin söylediğin başka örneği de konuşmak istiyorum; önce dünkü planı tamamlayalım' diyebilirsiniz. Gerilim dinlemeyi zorlaştırıyorsa ara verme ihtiyacı ayrıca ifade edilebilir. Ancak bu yazının odağı susma veya mola düzeni değildir. Önemli olan, konuşmanın sorumlulukları yarıştırmaktan ihtiyaçları anlamaya nasıl dönebileceğini değerlendirmektir.
Aynı Döngü Tekrarlanıyorsa Nasıl İlerlenebilir?
Aynı tartışma farklı konularda tekrarlanıyorsa diziyi sakin bir zamanda ele alabilirsiniz. Konu nasıl açılıyor, hangi cümlede yön değişiyor ve sonrasında ne oluyor? Bir kişinin her zaman başlatan, diğerinin her zaman tepki veren olduğu varsayılmamalıdır. Yine de tehdit ve şiddet gibi durumlar karşılıklı iletişim hatası diye eşitlenmemelidir. Somut bağlam değerlendirmede belirleyicidir.
Kendi davranışınızı değiştirmek, partnerinizin bütün tepkilerini belirlemez. Bir yanıtı daha açık kurmanız, karşı tarafın mutlaka anlayışlı davranacağı sözü vermez. Bu nedenle bütün ilişki yükünü tek başınıza üstlenmeniz beklenmemelidir. Neye katılabileceğiniz, hangi sınırların gerekli olduğu ve hangi desteğe ihtiyaç duyduğunuz da konuşulabilir. İletişim becerisi, diğer kişinin kararlarını kontrol etme aracı değildir.
Tekrarlayan savunma ve karşı suçlamalar belirgin sıkıntı yaratıyorsa uzman desteği düşünülebilir. Ortak görüşmenin uygunluğu kişisel koşullara göre değerlendirilir. Görüşmeye son tartışmanın ayrıntılı bir haklılık dosyası yerine, nerede takıldığınızı anlatan kısa bir örnek götürebilirsiniz. Amaç kimin daha iyi tartıştığına karar vermek değildir. İhtiyaçların, sorumlulukların ve etkileşimin daha açık anlaşılmasını değerlendirmektir.
Sonuç
Tartışmada savunmaya geçmek, açıklamanın veya itirazın karşı tarafı duymaya yer bırakmadığı anlarda fark edilebilir. Kendi payınızı belirli bir davranış üzerinden görmek, bütün suçu kabul etmek anlamına gelmez. İhtiyaçları ayrı cümlelerle ifade etmek ve tek bir somut konuya dönmek üzerinde durulabilir. Tekrarlayan güçlüklerde ilişki ve çift danışmanlığı kapsamında uygun değerlendirme düşünülebilir; güvenlik ve kişisel sınırlar ayrıca gözetilmelidir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendi durumunuz için görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
